Vì sao Winux là bản phân phối "thân thiện với Windows" bạn nên tránh xa?

Gần đây, rất nhiều người bàn tán về việc chuyển sang Linux sau khi Windows 10 kết thúc hỗ trợ. Nhiều người muốn một thứ gì đó quen thuộc, trông và hoạt động giống Windows. Trong quá trình tìm kiếm, nhiều người tình cờ thấy một bản phân phối Linux tên là Winux đang nhận được rất nhiều sự chú ý.

Thoạt nhìn, nó có vẻ hoàn toàn phù hợp, nhưng sau khi dành thời gian tìm hiểu sâu hơn, có một số vấn đề đáng lo ngại khiến mọi người tự hỏi liệu nó có thực sự là một lựa chọn an toàn và đáng tin cậy hay không.

Winux muốn mang đến cho Linux cảm giác giống hệt Windows

Một diện mạo quen thuộc trên một hệ điều hành khác

Winux là một bản phân phối Linux được thiết kế để giúp người dùng đã quen với Windows dễ dàng chuyển đổi. Giao diện của nó gần giống với Windows 11, với thanh tác vụ, menu Start và khay hệ thống gần như không thể phân biệt được với các phiên bản Windows tương ứng. Lựa chọn thiết kế này nhằm mục đích cung cấp một môi trường quen thuộc cho những người chuyển sang Linux.

Nó thậm chí còn đi kèm với các ứng dụng tích hợp mô phỏng những gì bạn mong đợi trên Windows. Trình quản lý file trông giống Explorer, ứng dụng cài đặt về cơ bản là bản sao của Windows Settings, và trình giám sát hệ thống về cơ bản là phiên bản ngụy trang của Task Manager. Thoạt nhìn, bạn không thể phân biệt được đó là bản cài đặt Linux hay Windows.

Đối với những ai đã quen dùng Windows, thì đây là lựa chọn hoàn hảo. Hầu như không cần thời gian học hỏi, và bạn có thể bắt tay vào làm việc ngay lập tức mà không cảm thấy lạc lõng. Nó cũng được cài đặt sẵn Wine, cho phép bạn chạy trực tiếp một số ứng dụng Windows. Không phải mọi thứ đều hoạt động hoàn hảo, nhưng nó rất tiện lợi cho các ứng dụng cơ bản. Ban đầu, nhiều người thực sự nghĩ rằng đây có thể là hệ điều hành Linux mà họ sẽ giới thiệu cho hầu hết mọi người, vì nó gần như không cần thời gian học hỏi.

Nhưng khi bắt đầu tìm hiểu sâu hơn, có một số điều không ổn. Nhiều vấn đề ở đây bạn sẽ không thể bỏ qua nếu xem xét kỹ.

Winux không đáng tin cậy như vẻ ngoài của nó

Bản phân phối có quá khứ mờ ám

Khi lần đầu tiên khởi động Winux, bạn sẽ có một cảm giác quen thuộc kỳ lạ. Nó làm bạn nhớ đến Wubuntu, một bản phân phối ra mắt cách đây một thời gian. Sau khi tìm hiểu kỹ hơn, bạn sẽ hiểu lý do. Winux đã trải qua nhiều lần đổi tên thương hiệu - trước đây nó được gọi là Wubuntu, và trước đó nữa là Linuxfx. Điều đó ngay lập tức dấy lên một dấu hiệu đáng ngờ. Có vẻ như các nhà phát triển đang cố gắng tách mình khỏi quá khứ, và đó đúng là sự thật.

Năm 2022, khi vẫn còn là Linuxfx, bản phân phối này đã gặp phải một vấn đề bảo mật nghiêm trọng. Một cơ sở dữ liệu đăng ký và kích hoạt trực tuyến đã bị lộ, làm rò rỉ địa chỉ IP, khóa cấp phép và email của người dùng. Thay vì sửa chữa đúng cách, các nhà phát triển hầu như không nỗ lực khắc phục sự cố và thậm chí còn chế giễu Kernal, người đầu tiên báo cáo sự cố. Chỉ riêng điều đó đã khiến nhiều người thực sự nghi ngờ về độ tin cậy của dự án.

Bản phân phối này cũng bị thương mại hóa rất nhiều. Winux bao gồm PowerTools, một bộ công cụ trị giá 35 USD hứa hẹn các giao diện giống Windows, hỗ trợ Android, tích hợp ChatGPT, v.v... Hầu hết các tính năng này chỉ là giao diện và một số tinh chỉnh nhỏ trên Ubuntu - những thứ bạn có thể tự làm miễn phí. Tệ hơn nữa, các cửa sổ pop-up liên tục thúc giục bạn mua bản quyền Pro. Quảng cáo chính là lý do khiến nhiều người muốn từ bỏ Windows. Đối với một bản phân phối Linux, điều này hoàn toàn trái ngược với tinh thần mã nguồn mở.

Tính ổn định lâu dài là một mối lo ngại khác. Bản phân phối này vướng vào các vấn đề về thương hiệu, sao chép tài nguyên của Windows, và thậm chí cả việc sử dụng thương hiệu Microsoft Copilot trên màn hình khởi động. Nếu Microsoft quyết định can thiệp, khó có thể nói dự án này sẽ tồn tại được bao lâu.

Thêm vào đó, Winux được cài đặt sẵn các ứng dụng độc quyền. Thật sốc khi thấy "4K Video Downloader+" được cài đặt sẵn – chỉ riêng cái tên thôi đã thấy đáng ngờ. Hơn nữa, nó còn có giấy phép trả phí. Không mấy phiền nếu nó đi kèm với một lựa chọn thay thế mã nguồn mở, nhưng điều này thực sự không tạo được nhiều niềm tin. Đó chính là kiểu phần mềm thừa thãi mà người ta thường bỏ Windows để dùng. Sau khi thấy tất cả những điều này, khó có thể chân thành khuyên dùng Winux.

Bạn nên dùng phiên bản nào đó khác thay thế

Hãy dùng phiên bản Linux Mint đáng tin cậy hơn!

Thay vì Winux, có rất nhiều bản phân phối Linux bạn có thể thử khi chuyển từ Windows sang. Linux Mint là tùy chọn được nhiều người yêu thích. Đây là bản phân phối dễ sử dụng nhất cho đến nay, đặc biệt là đối với những người không rành về công nghệ. Nó cũng hoạt động tốt trên các hệ thống cũ hơn, và mặc dù giao diện người dùng không phải là bản sao chính xác của Windows như Winux, nhưng nó vẫn mang lại cảm giác quen thuộc.

Nếu thực sự muốn có giao diện người dùng giống Windows, bạn cũng có thể sử dụng bất kỳ bản phân phối nào có sẵn KDE, chẳng hạn như Fedora KDE. Từ đó, bạn có thể cài đặt một trong nhiều giao diện Windows từ KDE Store. Thành thật mà nói, nhiều giao diện trong số này thậm chí còn đẹp hơn Winux, và bạn có được sự linh hoạt của một hệ thống Linux mã nguồn mở hoàn chỉnh mà không cần đến những ứng dụng cồng kềnh và rườm rà.

Một điều nữa mọi người học được qua nhiều năm là việc thử nghiệm một chút rất đáng giá. Đừng cảm thấy bạn phải chấp nhận bản phân phối đầu tiên mình thử. Nhiều bản phân phối cho phép bạn dùng thử chúng trong phiên bản chạy trực tiếp mà không cần cài đặt bất cứ thứ gì, vì vậy bạn có thể làm quen với giao diện, hiệu suất và quy trình làm việc. Bằng cách này, bạn có thể xem điều gì thực sự phù hợp với mình thay vì chỉ chạy theo vẻ ngoài giống Windows hoặc sự hào nhoáng. Việc thử một vài lựa chọn trước sẽ giúp bạn tránh được rất nhiều sự khó chịu về sau.

Linux không nên làm phiền bạn như Windows.

Tóm lại, việc đặt toàn bộ niềm tin vào một bản phân phối do một nhóm nhỏ điều hành không bao giờ là một quyết định khôn ngoan. Bạn đang chấp nhận một rủi ro bảo mật rất lớn bên cạnh tất cả các vấn đề khác đã được đề cập, vì tất cả dữ liệu nhạy cảm của bạn sẽ gặp rủi ro.

Gần đây nhiều người đã chuyển sang Linux để chơi game, và ngay cả khi đó, họ cũng chọn SteamOS, được phát triển bởi Valve. Việc sử dụng các bản phân phối phổ biến như Ubuntu, Fedora hoặc Linux Mint là lựa chọn an toàn hơn. Và vì Linux có tính mô-đun cao, nếu bạn thực sự thích một tính năng nào đó từ một bản phân phối, rất có thể bạn sẽ tìm thấy nó trên một bản phân phối khác. Đừng tự giới hạn mình chỉ sử dụng một bản phân phối cụ thể chỉ vì một tính năng duy nhất.