Ngày Xuân Còn Nhau

“Xuân ở quê đến rất nhẹ. Chỉ là sáng sớm nghe tiếng chổi quét sân, thấy khói bếp bay lên, rồi chợt nhận ra trong căn nhà nhỏ này, mọi người vẫn còn đủ mặt vậy là xuân đã về.”

***

Giữa bao nhiêu đổi thay của năm tháng, có những điều tưởng chừng rất bình thường, nhưng chính chúng lại làm nên ý nghĩa sâu nhất của một ngày đầu năm: còn được nhìn thấy nhau, còn được ngồi chung một bữa cơm, còn được hỏi nhau một câu rất giản dị rằng “năm qua có mệt không?”.

Mùa xuân không đến bằng tiếng ồn ào. Nó đến như cách người ta lặng lẽ bước qua một năm dài, mang theo những vui buồn không kịp gọi tên. Ngoài kia, đất trời thay áo mới, nhưng điều khiến xuân trở nên khác biệt lại nằm ở chỗ: con người đối xử với nhau chậm hơn, nhẹ hơn, và tử tế hơn. Người ta cho phép mình dừng lại một chút, không để chạy đua, không để so đo, chỉ để sống trọn vẹn trong một ngày mang tên đoàn viên.

Ở quê, ngày xuân bắt đầu rất sớm. Khi trời còn mờ sương, bếp đã đỏ lửa. Tiếng nước sôi khe khẽ, tiếng dao thớt chạm vào nhau nghe rất quen. Những người quanh năm tất bật, hôm nay tự nhiên chậm tay hơn, như sợ làm vỡ mất không khí yên lành hiếm hoi này. Mâm cơm ngày xuân không cần phải đầy, chỉ cần đủ người. Bởi người quê hiểu rằng, món ăn có thể thiếu, nhưng nếu thiếu nhau thì xuân cũng thành trống trải.

Ngày xuân là ngày những việc nhỏ bỗng trở nên đáng nhớ. Một bát canh nóng cũng khiến người ta ngồi lâu hơn. Một câu chúc đơn sơ cũng đủ làm lòng ấm lại. Những điều vốn bị bỏ quên suốt năm một lời cảm ơn, một câu xin lỗi, một cái nắm tay bỗng nhiên trở nên dễ nói hơn trong ngày đầu năm. Không phải vì xuân làm con người tốt lên, mà vì xuân nhắc người ta nhớ rằng mình vốn có khả năng tử tế.

Tôi từng nghĩ ý nghĩa của mùa xuân nằm ở sự đủ đầy. Nhưng càng lớn, tôi càng hiểu: mùa xuân không phải lúc nào cũng trọn vẹn. Có những người đón xuân nơi đất khách, có những người đón xuân trong im lặng, có những mâm cơm thiếu vắng vài chiếc ghế quen. Và chính trong những mùa xuân không đủ ấy, người ta mới thấm thía giá trị của hai chữ “còn nhau”. Không cần đông đủ, chỉ cần vẫn còn để thương, để nhớ, để mong một ngày được gặp lại.

Mùa xuân dạy con người cách chấp nhận. Chấp nhận rằng không phải điều gì cũng kịp tròn, rằng có những nỗi buồn phải mang theo, và có những người chỉ đi cùng ta một đoạn. Nhưng xuân cũng dạy ta cách hy vọng. Hy vọng rằng sau những ngày khô cạn, đất sẽ lại mềm. Sau những đổ vỡ, lòng người sẽ lại biết tin. Hy vọng ấy không lớn tiếng, không hứa hẹn, chỉ âm thầm tồn tại như mạch nước ngầm, đủ để giữ cho người ta không bỏ cuộc.

Người già thường cảm nhận mùa xuân bằng ký ức. Mỗi nén nhang thắp lên là một lần gọi tên những mùa xuân đã cũ. Họ không mong gì nhiều, chỉ mong con cháu bình an, gia đình yên ổn. Với họ, xuân không nằm ở phía trước, mà nằm trong những điều đã qua nơi từng có tiếng cười, từng có đủ mặt, từng có những năm tháng không thể quay lại.

Người trẻ thì khác. Họ nhìn xuân như một khởi đầu. Một lời hứa với chính mình, một dự định còn dang dở, một niềm tin rằng năm mới sẽ khác năm cũ. Niềm tin ấy đôi khi mong manh, nhưng cũng chính nó giúp người ta đủ dũng khí để bước tiếp. Xuân không đảm bảo điều gì, nhưng nó cho người trẻ cảm giác rằng: mình vẫn còn thời gian để sửa sai, để yêu lại, để bắt đầu lại.

Ở những vùng quê nghèo, ngày xuân không nhiều hoa, không nhiều quà. Nhưng có một thứ luôn đủ: sự chân thành. Người ta mang sang cho nhau đòn bánh, rổ rau, mớ trái cây những món quà nhỏ, nhưng không nhẹ. Không ai tính toán hơn thua, bởi ngày xuân không phải để so sánh, mà để nhắc nhau rằng trong cuộc đời này, vẫn còn người sẵn sàng chia sẻ với mình những gì họ có.

Có một điều rất lạ là trong ngày xuân, thời gian dường như trôi chậm hơn. Buổi sáng kéo dài, buổi chiều cũng thong thả. Người ta có thể ngồi hàng giờ chỉ để uống một ấm trà, nhìn nắng nghiêng qua hiên nhà, nghe gió lùa qua hàng cau. Những khoảnh khắc tưởng chừng vô nghĩa ấy, sau này khi quay lại với nhịp sống hối hả, lại trở thành điều khiến người ta nhớ nhất.

Mùa xuân không làm cho cuộc sống bớt khó khăn. Ruộng vẫn phải cày, việc vẫn phải lo, những nỗi lo cơm áo vẫn còn đó. Nhưng xuân cho con người một khoảng dừng. Một khoảng để nhìn lại mình đã đi qua những gì, đã đánh rơi điều gì, và còn giữ được điều gì. Giữa bao nhiêu biến động, chỉ cần biết rằng mình vẫn còn nơi để trở về, vẫn còn người để gọi tên vậy là đủ.

Ý nghĩa của mùa xuân, suy cho cùng, không nằm ở những điều mới mẻ bên ngoài, mà nằm ở sự đổi thay bên trong mỗi người. Khi ta biết trân trọng một buổi sáng yên lành, một bữa cơm đủ mặt, một lời hỏi thăm đúng lúc đó là khi xuân đã thực sự ở trong lòng ta.

Rồi ngày xuân cũng sẽ qua. Phố xá lại đông, đời sống lại cuốn người ta đi. Nhưng những gì mùa xuân để lại thì ở lại rất lâu. Ở lại trong cách ta nhìn cuộc đời dịu hơn một chút, trong cách ta đối xử với người khác mềm hơn một chút, và trong cách ta đối diện với chính mình thành thật hơn một chút.

Nếu phải nói một câu về mùa xuân, tôi nghĩ chỉ cần thế này thôi: mùa xuân không đến để làm cuộc đời hoàn hảo, mà đến để nhắc ta rằng giữa những điều chưa trọn vẹn, còn nhau đã là một điều rất đáng để gìn giữ.