Gentoo Linux là gì? Cách cài đặt ra sao?

Gentoo Linux là một bản phân phối mạnh mẽ và có khả năng mở rộng, bám sát cơ chế quản lý gói dựa trên nguồn ban đầu. Hơn nữa, trình quản lý gói, portage, là một tiện ích mạnh mẽ cho phép bạn tinh chỉnh và tinh chỉnh từng khía cạnh của bản phân phối. Tuy nhiên, nó không phải là một bản phân phối dễ cài đặt và sử dụng. Bài viết sau đây sẽ hướng dẫn bạn cách cài đặt Gentoo Linux để tận hưởng vô số lợi ích của nó.

Gentoo Linux là gì?

Về cốt lõi, Gentoo Linux là một bản phân phối Linux có tính mô-đun cao mang lại cho bạn sức mạnh để tạo ra các máy Linux tùy chỉnh cho bất kỳ mục đích nào. Không giống như các bản phân phối khác, nó thực hiện điều này bằng cách cung cấp những công cụ để biên dịch và sửa đổi mọi gói có thể cài đặt trong hệ thống.

Một trong những ưu điểm lớn nhất của phương pháp này là nó loại bỏ trung gian giữa bạn và các gói hệ thống của bạn. Bạn không bị ràng buộc với một trình quản lý gói và định dạng ứng dụng cụ thể. Với mã nguồn, bạn có thể biên dịch các gói của riêng mình và tùy chỉnh chúng cho phù hợp với nhu cầu của bạn.

Tải Gentoo

Bạn có thể lấy bản sao của Gentoo từ trang web của nó. Bạn có thể chọn trình cài đặt cho các nền tảng khác nhau. Gentoo hỗ trợ cả amd64 và arm64 cùng với các kiến trúc cũ khác.

Với file ISO đã tải xuống, bạn có thể sử dụng chương trình ghi USB như balenaEtcher và dd để tạo ổ flash có khả năng boot.

Cài đặt Gentoo Linux

Trước khi tiếp tục cài đặt Gentoo, điều quan trọng cần lưu ý là quá trình này hoàn toàn thủ công, có nghĩa là rất nhiều lệnh sẽ được thực thi trong quá trình này. Vì vậy, bạn không chỉ nên tham khảo hướng dẫn này mà còn kiểm tra cẩm nang chính thức của Gentoo để được hướng dẫn thêm trong quá trình cài đặt.

Cắm ổ flash vào máy tính và khởi động nó. Nó sẽ đưa bạn vào desktop Gentoo Installer.

Bước 1: Thiết lập kết nối mạng

Để cài đặt Gentoo, bạn cần kết nối Internet. Trình cài đặt sẽ tự động kết nối trên kết nối có dây. Kiểm tra xem bạn hiện đang trực tuyến hay không bằng cách chạy lệnh sau:

ping -c 5 maketecheasier.com

•  
•  
•  
•  

Nếu cần kết nối với mạng không dây, bạn cần thiết lập wpa_supplicant, nó sẽ kết nối bạn với điểm truy cập không dây.

wpa_passphrase 'Your_SSID_Here' 'Your_Password_Here' >> /etc/wpa_supplicant/wpa_supplicant.conf

Load lại daemon dhcpcd để bắt đầu kết nối mạng không dây của bạn:

rc-service dhcpcd restart

Bước 2: Tạo phân vùng ổ đĩa EFI

Định dạng ổ đĩa bạn muốn cài đặt Gentoo. Thực hiện điều đó bằng cách sử dụng lệnh fdisk, theo sau là file thiết bị trên ổ đĩa máy tính:

fdisk /your/disklabel

Nếu bạn không chắc chắn về cấu trúc phân vùng ổ đĩa hiện tại của mình, hãy kiểm tra nó bằng flag -l:

fdisk -l

Khi đã ở trong fdisk, nhấn G để xóa sạch ổ đĩa cho mọi phân vùng hiện có.

Nhấn N để thông báo cho fdisk rằng bạn muốn tạo một phân vùng mới. Fdisk sẽ hỏi bạn số phân vùng bạn muốn sử dụng. Nhấn Enter để sử dụng mặc định.

Nhập “+100M” vào dấu nhắc “Last sector”, sau đó nhấn Enter.

Thay đổi loại phân vùng đầu tiên của bạn bằng cách nhấn T. Thao tác này sẽ cho fdisk biết rằng bạn muốn thay đổi loại phân vùng bạn vừa tạo. Từ đó, đặt phân vùng này thành “EFI System” bằng cách nhập 1, sau đó nhấn Enter.

Bước 3: Phân vùng phần còn lại của ổ đĩa

Phân vùng tiếp theo bạn phải tạo là phân vùng “/boot” nơi Linux kernel và bootloader sẽ được lưu. Nhấn N, sau đó Enter để tạo phân vùng thứ hai cho hệ thống của bạn.

Nhập “2”, sau đó nhấn Enter để thông báo cho Fdisk rằng bạn đang chỉnh sửa phân vùng thứ hai cho ổ đĩa hiện tại.

Nhấn Enter để chấp nhận giá trị sector đầu tiên mặc định cho phân vùng, sau đó nhập “+1G”, sau đó nhấn Enter để đặt kích thước phân vùng thành 1GB.

Nhấn N lần nữa, sau đó gõ “3” để tạo phân vùng thứ ba cho ổ cứng của bạn. Điều này sẽ đóng vai trò là phân vùng swap trên máy của bạn, có thể tự động trao đổi bộ nhớ bất cứ khi nào nó hết dung lượng.

Nhấn Enter để đặt giá trị khu vực đầu tiên mặc định, sau đó nhập “+4G”, sau đó nhấn Enter để đặt kích thước phân vùng swap thành 4GB.

Lưu ý: Quy tắc chung cho kích thước swap là từ 1/2 đến 2 lần dung lượng bộ nhớ vật lý trong máy tính của bạn. Điều này có nghĩa là nếu bạn có hệ thống 16GB, bạn có thể đặt swap trong khoảng từ 8 đến 32 GB.

Nhấn T, sau đó gõ “3” để thay đổi loại phân vùng thứ ba.

Nhập “19” để đặt đúng phân vùng này làm vùng swap, sau đó nhấn Enter.

Tạo phân vùng root nơi phần còn lại của hệ thống sẽ được cài đặt. Nhấn N lần nữa, sau đó gõ “4” để đặt phân vùng thứ tư trên ổ đĩa.

Nhấn Enter trên cả sector đầu tiên và sector cuối cùng sẽ nhắc phân bổ phần còn lại của ổ đĩa vào phân vùng root của bạn.

Nhấn P để kiểm tra xem bố cục bảng phân vùng bạn đã thực hiện có đúng không.

Nhấn W để xác nhận và ghi bảng phân vùng mới vào ổ đĩa.

Bước 4: Định dạng ổ đĩa trong Gentoo

Định dạng phân vùng EFI System dưới dạng FAT bằng cách sử dụng lệnh sau:

mkfs.vfat /dev/sda1

Tạo hệ thống file cho phân vùng “/boot” bằng cách sử dụng hệ thống file ext2 đơn giản hơn.

mkfs.ext2 /dev/sda2

Tạo và kích hoạt phân vùng swap để báo cho Gentoo biết rằng phân vùng này có thể được sử dụng để trao đổi bằng bộ nhớ trực tiếp. Để làm điều đó, hãy chạy như sau:

mkswap /dev/sda3
swapon /dev/sda3

Tạo hệ thống file ext4 cho phân vùng root bằng cách chạy lệnh sau:

mkfs.ext4 /dev/sda4

Bước 5: Tải xuống Gentoo Stage 3 Tarball

Mount phân vùng root mà bạn vừa tạo vào thư mục “/mnt/gentoo” vì quá trình cài đặt sẽ được thực hiện trong ổ cứng của máy.

mount /dev/sda4 /mnt/gentoo && cd /mnt/gentoo

Tải xuống tarball Stage 3 từ trang web gentoo.org bằng wget:

wget https://distfiles.gentoo.org/releases/amd64/autobuilds/20231112T170154Z/stage3-amd64-desktop-openrc-20231112T170154Z.tar.xz

Khi đã xong, hãy giải nén nó trong thư mục “/mnt/gentoo” bằng tar:

tar xpvf ./stage3-amd64-desktop-openrc-20231112T170154Z.tar.xz --xattrs-include='*.*' --numeric-owner

Bước 6: Chọn Bản sao tải xuống và sao chép thông tin DNS

Chỉ ra nơi bạn muốn tải xuống các gói của mình cho hệ thống này bằng cách chạy lệnh mirrorselect:

mirrorselect -i -o >> /mnt/gentoo/etc/portage/make.conf

Thao tác này sẽ mở chương trình TUI nơi bạn có thể chọn vị trí máy chủ gần mình nhất.

Sao chép file kho lưu trữ mặc định của Gentoo vào thư mục “/etc/portage” của bạn. Đây là file cấu hình cho Portage biết cách tải xuống các gói của nó:

mkdir -p /mnt/gentoo/etc/portage/repos.conf && 
      cp /mnt/gentoo/usr/share/portage/config/repos.conf 
         /mnt/gentoo/etc/portage/repos.conf/gentoo.conf

Sao chép thông tin trình phân giải từ trình cài đặt USB của bạn vào thư mục “/mnt/gentoo”:

cp --dereference /etc/resolv.conf /mnt/gentoo/etc/

Bước 7: Mount file thiết bị và Chroot

Mount các thư mục đặc biệt từ trình cài đặt USB vào ổ cứng của bạn:

mount --types proc /proc /mnt/gentoo/proc
mount --rbind /sys /mnt/gentoo/sys
mount --make-rslave /mnt/gentoo/sys
mount --rbind /dev /mnt/gentoo/dev
mount --make-rslave /mnt/gentoo/dev
mount --bind /run /mnt/gentoo/run
mount --make-slave /mnt/gentoo/run

Thay đổi root của phiên shell hiện tại từ Live ISO sang thư mục “/mnt/gentoo”:

chroot /mnt/gentoo /bin/bash
source /etc/profile
export PS1="[chroot] ${PS1}"

Bước 8: Mount phân vùng /boot và cập nhật Gentoo

Mount phân vùng “/boot” vào máy Gentoo của bạn để đảm bảo rằng khi bạn cài đặt kernel sau này, nó sẽ được lưu vào đúng vị trí:

mount /dev/sda2 /boot
mkdir /boot/efi
mount /dev/sda1 /boot/efi

Cập nhật kho Gentoo của bạn để đảm bảo bạn nhận được các gói mới nhất khi thực hiện cập nhật hệ thống đầu tiên:

emerge-webrsync

Cập nhật và cài đặt tất cả EBUILDS cơ bản cho hệ thống của bạn bằng cách chạy lệnh emerge này:

emerge --ask --verbose --update --deep --newuse @world

Bước 9: Múi giờ và địa điểm

Sau khi hoàn tất, hãy thiết lập thông tin theo khu vực cụ thể của hệ thống, bao gồm cả múi giờ và ngôn ngữ hệ thống của bạn. Để đặt múi giờ cho khu vực của bạn, hãy tìm vị trí gần bạn nhất được liệt kê trong thư mục “/usr/share/zoneinfo”.

ls /usr/share/zoneinfo

Ghi đường dẫn đến thư mục và zonefile vào file “/etc/timezone”. Ví dụ, địa điểm gần nhất là “Asia/Manila”:

echo "Asia/Manila" > /etc/timezone
emerge --config sys-libs/timezone-data

Mở file “locale.gen” bằng trình soạn thảo văn bản yêu thích của bạn:

nano -w /etc/locale.gen

Xóa dấu thăng (#) ở phía trước hai dòng đầu tiên trong file locale.gen.

Lưu ý: Bạn có thể xem danh sách đầy đủ các ngôn ngữ có sẵn bằng cách chạy lệnh sau:

cat /usr/share/i18n/SUPPORTED

Áp dụng cài đặt ngôn ngữ mới của bạn bằng cách chạy chương trình locale-gen.

Bước 10: Cài đặt Linux kernel và cấu hình fstab

Có nhiều cách để cài đặt Linux Kernel trong Gentoo. Hoặc cấu hình thủ công tất cả các tính năng của nó hoặc sử dụng tính năng được tạo sẵn từ các nhà phát triển Gentoo. Ví dụ sẽ chọn cái sau.

Để bắt đầu, hãy cài đặt gói installkernel và kernel:

emerge --ask sys-kernel/installkernel-gentoo sys-kernel/gentoo-kernel-bin

Với kernel đã được cài đặt, hãy mở file fstab bằng trình soạn thảo văn bản yêu thích của bạn:

nano -w /etc/fstab

Cho biết tất cả các phân vùng bạn đã tạo trong fdisk. Ví dụ, trong hệ thống UEFI, file fstab của bạn có thể trông giống như thế này:

[...]
/dev/sda1    /boot/efi    vfat    defaults    0    2
/dev/sda2    /boot    ext2    defaults,noatime    0    2
/dev/sda3    none    swap    sw    0    0
/dev/sda4    /    ext4    noatime    0    1

Bước 11: Thiết lập mật khẩu root và cài đặt các công cụ bổ sung

Tạo mật khẩu root cho hệ thống của bạn. Điều này sẽ đảm bảo rằng bạn vẫn có thể truy cập hệ thống của mình sau quá trình cài đặt:

passwd

Cài đặt thêm các công cụ hỗ trợ mạng cho hệ thống Gentoo của bạn. Ví dụ, nếu bạn muốn cả kết nối Ethernet và không dây, hãy cài đặt như sau:

emerge --ask net-misc/dhcpcd net-wireless/iw net-wireless/wpa_supplicant
rc-update add dhcpcd default

Sau khi hoàn tất, hãy cài đặt trình ghi nhật ký hệ thống nếu bạn muốn theo dõi hoạt động của hệ thống:

emerge --ask app-admin/sysklogd
rc-update add sysklogd default

Cuối cùng, cài đặt các tiện ích hệ thống file cho những hệ thống file phổ biến nhất mà bạn sẽ tương tác:

emerge --ask sys-fs/dosfstools sys-fs/ntfs3g

Bước 12: Cài đặt Bootloader

Bước cuối cùng trong quá trình cài đặt Gentoo là bootloader. Đây là một chương trình nhỏ load ngay sau BIOS của máy và chuẩn bị load kernel của hệ điều hành.

Để cài đặt GRUB Bootloader, hãy chạy lệnh sau:

emerge --ask sys-boot/grub

Sau khi cài đặt, hãy chạy các lệnh sau để khởi tạo và cấu hình GRUB đúng cách:

grub-install --target=x86_64-efi --efi-directory=/boot/efi
grub-mkconfig -o /boot/grub/grub.cfg

Ngắt kết nối trình cài đặt USB và khởi động lại hệ thống bằng cách chạy như sau:

exit
cd
umount -l /mnt/gentoo/dev{/shm,/pts,}
umount -R /mnt/gentoo
reboot

Cài đặt Gentoo Linux chỉ là bước đầu tiên để hiểu cách thức hoạt động của bản phân phối Linux của bạn. Tìm hiểu cách bạn có thể tối ưu hóa hơn nữa hệ thống của mình bằng cách tăng tốc thời gian biên dịch trong Gentoo.

Tuy nhiên, nếu bạn vẫn không chắc chắn nên cài đặt môi trường desktop nào, hãy xem những môi trường desktop tốt nhất trên Linux.